Prirodme retkosti
 Zbog izuzetno značajnih i očuvanih prirodnih osobenosti, retkih biljnih i životinjskih vrsta, geomorfoloških, hidroloških, kulturnih i turističkih vrednosti, preko 42.000 hektara Kopaonika i Golije stavljeno je pod zaštiu države. Skoro 12.000 hektara zemljišta na Kopaoniku ima karakter nacionalnog parka, 19.986 hektara status zaštićene zone i 698 hektara karakter predela sa posebnom zaštitom.Više od 12.000 hektara koje na Goliji pripadaju opštini Raška proglašeno je parkom prirode a Rezolucijom gneralne konferencije UNESCO rezervatom biosfere. Prirodni rezervati Nacionalnog parka Kopaoniik 1. Kozje stene – sa reliktnim zajednicama smrče, jele, vresa i većim brojem reliktnih vrsta i vegetacije stena. 2. Vučak - obuhvata jedinstvenu zajednicu jele i smrče (prisutne samo još na Zlataru), kao i dve zajednice smrče, jele i bukve. 3. Mrkonja – obuhvata zajednicu bukve i jele sačuvane strukture u uslovima degradiranog tla. 4. Jankova bara – najveća “tresava” na Kopaoniku, sa većim brojem tresavskih zajednica kao specifičnih zajednica smrče, jele, crnog i belog bora. 5. Gobelja – rezervat predstavnika planinskih klimaregionalnih zajednica i osobenih zajednica ostenjaka sa staništima izrazito retkih i ugroženih vrsta. 6. Samokovska reka – obuhvata izuzetno interesantne i raznovrsne zajednice smrče sa mahovinom, kiselicom, bekicom i dr., kao i vegetaciju tresava. 7. Barska reka – obuhvata za nauku značajne šumske zajednice bukve, jele i smrče reliktnog karaktera. 8. Metođe – sa 6 fitocenološki različitih smrčevih i bukovih zajednica i nizom drugih retkih i reliktnih biljnih vrsta. 9. Jelak – sa interesantnim bukovo-jelovim ekosistemom u okviru koga se javlja značajna i retka vrsta tise. 10. Suvo rudište – izraziti predstavnik visoko planinskog predela na gornjoj granici šumske vegetacije sa klimaregionalnim zajednicama borovnice, niske kleke i subalpske smrče, kao i zajednica tipca i metličaste vlasulje. 11. Duboka – obuhvata delove reliktne zajednice bukve sa šašikom, kao i zajednicu bukve sa crnim grabom (jedina ovakva zajednica na Kopaoniku). 12. Bele stene – izdvaja se po bogatstvu biljnih vrsta i raznolikosti biljnih zajednica livada, kamkenjara i stena. 13. Jelovarnik – osnovnu vrednost ovom području daje istoimeni vodopad oko kojeg se nalaze prirodne polidominantne šume bukve, smrče i planinskog javora. Prirodni spomenici  1. Geomorfološki spomenici – kamene granitne figure (Lisičje stene, Pajin grob, Suvi vrh, Jankov breg, Babin grob, Visoki deo, Karaman). 2. Geomorfološki spomenici – tragovi pleistocenske glacijacije: Cirk Krčmar, Cirk Široki do Cirk V. Gobelja. 3. Geološki spomenici (Velika stena, Velika šiljača, Jelica, Gvozdac i Oštri krš). 4. Hidrološki spomenici – izvori i vrela: Vrelo “Duboko”, “Gejzir” Gvozdac, izvor “Marina voda”, vodopad “Barska reka”, vodopad “Jelovarnik”, Semeteško jezero). 5. Hidrološki spomenici – strogo zaštićeni vodotoci slivova: Samokovska reka, Gobeljska reka, Barska reka, Brzećka reka, Duboka reka. Od hidrotehničkih zahvata na Kopaoniku interesantan je Mijatovića jaz, koji je Dragoljub Mijatović iz sela Žutice prokopao 1929. godine, kao kanal za vodu dužine 18 km. "Gejzir" hladne vode koji je nastao kao posledica hidrogeoloških istraživanja, stub je vode visine oko 5 metara. |
|
