Biljni svet

Biljni svet teritorije opštine Raška, posebno Kopaonika i Golije, čine ovaj kraj specifičnim i veoma atraktivnim. Flora je većim delom autohtonog porekla, a njeno bogatstvo i raznovrsnost uslovljeni su složenošću vremenskog razvoja, nastajanja jednih i nestajanja drugih vrsta.

Vegetacija, s obzirom na konfiguraciju terena opštine, odlikuje se izraženom vertikalnom zonalnošću. Visinsko smenjivanje vegetacije počnje od vrbovo-topolovih šuma u dolini reka i završva se rastinjem žbunaste polegle kleke i borovnice, pa sve do alpskih suvati na samom vrhu Kopaonika.

Biljni svet na Kopaoniku

Zbog blage planinske klime vegetacijski period dosta je dug. Dovoljna količina vodenog taloga doprinosi velikom prirastu biomase, što je uslovljeno povoljnom geološkom podlogom (granit, metamorfna stena i serpentin). Ovakav sastav podloge omogućava očuvanje smrče u nižim delovima planine u zajednici sa bukvom i jelom.
Visoko planinska flora Kopaonika na osnovu dosadašnjih istraživanja sadrži 825 vrsta i podvrsta, što predstavlja jednu petinu flore u Srbiji.

Visinsko smenjivanje vegetacije na Kopaoniku počinje od vrbovo-topolovo-jelovih šuma u dolini reka, preko termofilnih šuma crnog bora, zajednice cera i sladuna, šume kitnjaka i graba, zatim šuma medunca i crnog jasena i šikara grabića, u najnižem pojasu do 800 mnm, zatim: šuma brdske bukve, šuma hrasta kitnjaka (do 1.100 mnm) koje predstavljaju prelaz ka planinskim šumama bukve i jele (do 1.600 mnm) u koje prodire smrča, koja dominira u šumama od 1.550 do 1.750 mnm. Od 1.750 mnm počinje zona žbunaste polegle kleke i borovnice sa niskom subalpskom formom smrče, pa sve do alpskih suvati, koje se nalaze iznad 1.950 mnm.

Biljni svet na Goliji

Planina Golija je obrasla bukovom šumom na severnim, severoistočnim i istočnim ekspozicijama. Najveća površina pod bukvom nalazi se na Crnom Vrhu (Biser Voda). Visinski interval bukve je dosta širok, od 500 do 1000 m nadmorske visine. Ispod pojasa bukve nalazi se pojas hrasta. Iznad pojasa bukve nalazi se pojas mešovitih, bukovo–jelovih i bukovo–smrčevih šuma. Iznad 1700 m zastupljena je samo smrča.
Zanimljivi su varijeteti smrče koji neodoljivo podsećaju na omoriku, a dva takva primerka rastu pored Golijske reke i zaštićena su. Na Goliji postoje tri rezervata prirode koji su pod zaštitom. Kompleks mešovitih šuma jele, smrče i bukve na lokaciji iznad Ljutih livada je zaštićen na površini od 30 ha još od 1950. Zaštićen je i rezervat šuma smrče, jele i bukve na prostoru od 8,5 ha u blizini Jankovog kamena.

Kao što svako područje ima svoj simbol i svoje obeležje, za Goliju se slobodno može reći da je carstvo planinskog javora (Acer heldreichii) koji ovde gradi svoje najlepše i najočuvanije lišćarske i lišćarsko-četinarske šume. Sa aspekta zaštite planinskog javora i njegovih zajednica, od velikog značaja je činjenica da je ova vrsta preživela ledeno doba i da je u svom izvornom obliku danas fragmentarno očuvana.