TSO Raška

Lokalitet Nebeske stolice

Na nadmorskoj visini od 1800 metara, neposredno ispod Pančićevog vrha - najviše geografske tačke planine Kopaonik - prostire se arheološki lokalitet Nebeske stolice, kojemu je kumovala, kao njegov prvi istraživac, arheolog Gordana Tošic iz kraljevačkog Zavoda za zaštitu spomenika kulture. U narodnom predanju ovo mesto je nazvano crkvina (crkva).

Kada smo došli prvi put - priča gđa Tošić - zatekli smo gomilu kamenja i jedan drveni krst koji je oznacavao ovo sveto mesto. Po predanju posvećeno je svetom Prokopiju, zaštitniku rudara, sto je bilo i logično jer je ova planina, u antičkim i srednjovekovnim izvorima nazvana Srebrna, bila poznata još tada po rudnom potencijalu."

Te prve godine, iz tame duge milenijum i po, izronila je stara hrišćanska bazilika (crkva), datirana u 5. ili 6. vek. Poseban dragulj ovog, samog po sebi fascinantnog, otkrica bio je - podni mozaik sa geometrijskim izomorfnim motivima, karakterističnim baš za taj period, a kao kruna svega: u jednom njegovom polju slika pauna (hriscanskog simbola vaskrsenja). Gordana Tosic utvrdila je nepobitno (na osnovu nađenih fragmenata zivopisa) da je ta bazilika bila oslikana freskama. Istrazivana je južna zona lokaliteta i tada je usledilo ponovo izuzetno otkriće: još starija građevina u kojoj je pronađen rimski novac (3. i 4. vek), delovi keramičkih i staklenih posuda iz antičkog i ranovizantijskog perioda, kao i zamasan, odlično očuvan komad rimskog mermernog reljefa.